بی حسی دست بعد از سکته مغزی می تواند یک علامت ناراحت کننده با پیامدهای قابل توجهی برای کیفیت زندگی و استقلال عملکردی فرد باشد. برای درک جامع این پدیده، بررسی آناتومی و فیزیولوژی سیستم عصبی، پاتوفیزیولوژی سکته مغزی، مناطق خاصی از مغز تحت تاثیر قرار گرفته و نقایص عصبی ناشی از آن بسیار مهم است. 

سیستم عصبی شبکه پیچیده ای از سلول های به هم پیوسته است که مسئول انتقال و پردازش اطلاعات در سراسر بدن هستند. این شامل دو جزء اصلی است: سیستم عصبی مرکزی (CNS) که شامل مغز و نخاع است و سیستم عصبی محیطی (PNS) که از اعصابی تشکیل شده است که از CNS به قسمت‌ های مختلف بدن از جمله اندام‌ ها گسترش می‌ یابند.

حس و حرکت در دست توسط ترکیبی از مسیرهای حسی و حرکتی کنترل می شود. اطلاعات حسی دست از طریق اعصاب محیطی به نخاع می رسد و سپس برای پردازش به مغز می رود. دستورات حرکتی از مغز منشا می گیرند، به سمت نخاع حرکت می کنند و از طریق اعصاب محیطی به ماهیچه های دست منتقل می شوند و باعث حرکت و مهارت می شوند.

سکته مغزی و علائم آن

سکته مغزی، زمانی رخ می دهد که جریان خون به بخشی از مغز قطع شود و منجر به کمبود اکسیژن و مواد مغذی شود. این محرومیت از مواد ضروری باعث می شود سلول های مغز آسیب ببینند یا بمیرند و در نتیجه نقایص عصبی ایجاد شود. سکته مغزی ایسکمیک، ناشی از انسداد رگ خونی تغذیه‌کننده مغز، و سکته هموراژیک، ناشی از خونریزی داخل یا اطراف مغز، دو نوع اصلی سکته هستند.

علائم خاص پس از سکته مغزی به محل و میزان آسیب مغزی بستگی دارد. با توجه به سازمان دهی پیچیده سیستم عصبی، سکته های مغزی که بر نواحی خاصی از مغز تأثیر می گذارد، می تواند منجر به نقص حسی یا حرکتی در دست شود.

چندین ناحیه از مغز در کنترل حس و حرکت در دست نقش دارند. قشر حرکتی اولیه، نقش کلیدی در شروع حرکات ارادی ماهیچه ایفا می کند. قشر حسی جسمی اولیه ، اطلاعات حسی از بدن شامل لمس، دما و حس عمقی (آگاهی از موقعیت بدن) را دریافت و پردازش می کند.

علاوه بر این نواحی اولیه قشری، چندین ساختار زیر قشری مانند تالاموس و عقده های قاعده ای به تنظیم عملکرد حرکتی و حسی کمک می کنند. اختلال در جریان خون در هر یک از این نواحی می‌تواند منجر به بی‌حسی، ضعف یا فلج دست شود.

بی حسی دست بعد از سکته مغزی

بی حسی دست بعد از سکته مغزی

ارگو تراپیست رضا مقتدایی

بی حسی دست به دنبال سکته مغزی معمولاً به صورت از دست دادن حس یا تغییر ادراک لمس، فشار، دما یا درد ظاهر می شود. بیماران ممکن است احساس سوزن سوزن شدن، یا احساس سنگینی یا فلج در دست درگیر را توصیف کنند. شدت و توزیع بی حسی می تواند بسته به میزان آسیب مغزی و تفاوت های فردی در شکل پذیری عصبی و بهبودی متفاوت باشد.

علاوه بر نقص حسی، اختلال حرکتی ممکن است با بی حسی دست پس از سکته همراه باشد. ضعف یا فلج عضلات دست می تواند منجر به مشکلات در گرفتن، دستکاری اشیا و انجام کارهای حرکتی ظریف شود. ترکیبی از نقایص حسی و حرکتی اغلب به طور قابل توجهی عملکرد دست را مختل می کند و می تواند در فعالیت های زندگی روزمره اختلال ایجاد کند.

تشخیص بی حسی دست پس از سکته مغزی معمولاً با یک معاینه عصبی کامل توسط پزشک آغاز می شود. این ممکن است شامل ارزیابی عملکرد حسی از طریق تست هایی مانند لمس سبک، احساس سوزن سوزن، و حس عمقی و همچنین ارزیابی قدرت حرکتی و هماهنگی باشد.

مطالعات تصویربرداری، مانند تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) یا اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT) برای شناسایی محل و میزان آسیب مغزی ضروری است. این روش های تصویربرداری می توانند به تعیین ایسکمیک یا خونریزی دهنده بودن سکته کمک کنند و اطلاعات ارزشمندی را برای برنامه ریزی درمان و پیش آگهی ارائه دهند.

مدیریت بی حسی دست بعد از سکته مغزی چند وجهی است و اغلب نیاز به یک رویکرد چند رشته ای شامل متخصصان مغز و اعصاب، فیزیوتراپیست ها، کاردرمانگران و متخصصان توانبخشی دارد. اهداف درمان به حداکثر رساندن بازیابی عملکردی، کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی است.

فیزیوتراپی سکته مغزی در منزل

فیزیوتراپی سکته مغزی در منزل نقش حیاتی در توانبخشی افرادی دارد که پس از سکته دچار بی حسی دست می شوند. هدف فیزیوتراپی به حداکثر رساندن ریکاوری عملکردی، افزایش استقلال و بهبود کیفیت زندگی از طریق رسیدگی به نقص‌های حسی و حرکتی، افزایش تحرک و قدرت، و تسهیل انعطاف‌پذیری عصبی و سازماندهی مجدد عصبی است. 


بیشتر بخوانید : توانبخشی دست پس از سکته مغزی


تکنیک ها و مداخلات در فیزیوتراپی

آموزش مجدد حسی: تکنیک های آموزش مجدد حسی با هدف بهبود ادراک لمسی و تمایز در دست آسیب دیده انجام می شود. این ممکن است شامل تمرینات حساسیت زدایی، تشخیص بافت، و بازی های تشخیص حسی برای افزایش آگاهی و یکپارچگی حسی باشد.

تمرینات دامنه حرکتی: تمرینات غیرفعال و فعال دامنه حرکتی به حفظ تحرک مفاصل و جلوگیری از انقباض در دست و مچ کمک می کند. این تمرینات ممکن است شامل کشش ملایم، حرکت مفاصل و فعالیت‌های خود دامنه حرکتی باشد.

تمرینات قدرتی: تمرینات تقویتی عضلات دست، مچ دست و ساعد را هدف قرار می دهند تا قدرت گرفتن، مهارت و توانایی های عملکردی را بهبود بخشند. 

هماهنگی و کنترل حرکتی: تمرینات هماهنگی و کنترل حرکتی بر بهبود دقت و صحت حرکات دست تمرکز دارد. 

آینه درمانی: آینه درمانی تکنیکی است که شامل استفاده از آینه برای ایجاد توهم حرکت در دست آسیب دیده با انعکاس دست سالم است. این تکنیک می تواند به کاهش احساسات اندام فانتوم، بهبود تصاویر حرکتی و تسهیل بازیابی حرکتی کمک کند.

درمان حرکتی ناشی از محدودیت (CIMT): CIMT یک رویکرد توانبخشی فشرده است که شامل مهار دست سالم در حین انجام تمرینات مکرر با دست آسیب دیده است. این تکنیک استفاده از اندام آسیب‌دیده را تشویق می‌کند و از طریق تمرینات فشرده و ویژه کار، بهبود عملکردی را ارتقا می‌دهد.

تسهیل عصبی عضلانی حس عمقی (PNF): تکنیک‌های PNF شامل تحریک گیرنده‌های عمقی در عضلات و مفاصل برای افزایش بازخورد حسی و بهبود کنترل حرکتی است. 

آموزش عملکردی: آموزش عملکردی بر تمرین فعالیت‌های زندگی روزمره (ADLs) متمرکز است که با زندگی فرد معنادار و مرتبط هستند. این ممکن است شامل وظایفی مانند لباس پوشیدن، تغذیه، نظافت، و کارهای خانه باشد که با توانایی ها و اهداف بیمار سازگار است.

 

نویسنده

تاریخ انتشار

keyboard_arrow_up