فیزیوتراپی در منزل بیمار سکته مغزی

سکته مغزی یک اورژانس پزشکی است که زمانی اتفاق می افتد که جریان خون به بخشی از مغز قطع شود. مغز برای عملکرد صحیح به یک منبع دائمی اکسیژن و مواد مغذی از طریق خون نیاز دارد. هنگامی که سکته مغزی رخ می دهد، سلول های مغز در ناحیه آسیب دیده از اکسیژن محروم می شوند و در عرض چند دقیقه شروع به مرگ می کنند. این می تواند به آسیب مغزی پایدار، ناتوانی طولانی مدت یا حتی مرگ منجر شود.

دو نوع اصلی سکته مغزی وجود دارد:

سکته مغزی ایسکمیک: این شایع ترین نوع سکته مغزی است که حدود 87 درصد از سکته های مغزی را شامل می شود. زمانی اتفاق می افتد که لخته خون شریان منتهی به مغز را مسدود کند. لخته می تواند در خود شریان ایجاد شود یا از قسمت دیگری از بدن به مغز برود.

سکته هموراژیک: این نوع سکته زمانی اتفاق می افتد که یک رگ خونی در مغز می ترکد یا خون را به بافت مغز اطراف نشت می کند. خون نشت شده فشار زیادی بر سلول های مغز وارد می کند و به آنها آسیب می رساند. فشار خون بالا و آنوریسم (برآمدگی های بالون مانند در دیواره سرخرگ ها) از علل شایع سکته های هموراژیک هستند.

سکته مغزی بسته به قسمتی از مغز که تحت تأثیر قرار گرفته است می تواند علائم مختلفی ایجاد کند. برخی از علائم رایج سکته مغزی عبارتند از:

  • ضعف یا بی حسی ناگهانی صورت، بازو یا پا، به خصوص در یک طرف بدن
  • گیجی ناگهانی، مشکل در صحبت کردن یا درک گفتار
  • مشکل دید ناگهانی در یک یا هر دو چشم
  • مشکلات ناگهانی در راه رفتن، سرگیجه، از دست دادن تعادل یا هماهنگی
  • سردرد شدید بدون علت شناخته شده

دلایل و عوامل خطر

سکته مغزی تواند توسط عوامل مختلفی ایجاد شود، اما به طور کلی به دو دسته تقسیم می شوند: انسداد جریان خون (سکته مغزی ایسکمیک) و پارگی عروق خونی ضعیف (سکته مغزی هموراژیک). بیایید علل و عوامل خطر برای هر یک را بررسی کنیم:

علل سکته مغزی ایسکمیک:

لخته شدن خون: لخته خونی که در شریان منتهی به مغز تشکیل می شود، شایع ترین مقصر است. این لخته می تواند به دلیل تجمع چربی (آترواسکلروز) در خود شریان ایجاد شود یا از سایر نقاط بدن به مغز برود.

علل سکته مغزی هموراژیک:

فشار خون بالا: فشار خون بالا کنترل نشده یک عامل خطر اصلی برای سکته مغزی هموراژیک است. رگ های خونی ضعیف شده نمی توانند فشار را تحمل کنند و می ترکند.
آنوریسم: آنوریسم ها نقاط ضعیفی در دیواره رگ های خونی هستند که مانند بالون بیرون زده اند. اگر آنوریسم در مغز پاره شود، می تواند باعث سکته هموراژیک شود.

عوامل خطر سکته مغزی (تغییر پذیر و غیر قابل تغییر):

غیر قابل تغییر:

  • سن: خطر سکته مغزی با افزایش سن به میزان قابل توجهی افزایش می یابد.
  • سابقه خانوادگی: داشتن یکی از بستگان نزدیک با سابقه سکته مغزی خطر ابتلا را افزایش می دهد.

قابل تغییر: اینها عواملی هستند که می توانید برای کاهش خطر سکته مغزی تحت تأثیر قرار دهید:

  • فشار خون بالا: حفظ فشار خون سالم بسیار مهم است.
  • کلسترول بالا: سطوح بالای کلسترول LDL به ایجاد پلاک در شریان ها کمک می کند.
  • دیابت: دیابت به عروق خونی آسیب می رساند و خطر سکته را افزایش می دهد.
  • سیگار کشیدن: سیگار به عروق خونی آسیب می رساند و تشکیل لخته خون را افزایش می دهد.
  • رژیم غذایی: رژیم غذایی سرشار از چربی های اشباع شده و ترانس، سدیم و میوه ها و سبزیجات کم، خطر سکته مغزی را افزایش می دهد.
  • عدم تحرک بدنی: ورزش منظم به حفظ سلامت کلی قلب و عروق کمک می کند.
  • چاقی: اضافه وزن یا چاقی خطر سکته را افزایش می دهد.
  • مصرف زیاد الکل: نوشیدن زیاد الکل می تواند فشار خون را افزایش دهد و خطر سکته را افزایش دهد.
  • برخی شرایط پزشکی: فیبریلاسیون دهلیزی (ضربان قلب نامنظم)، آپنه خواب، و بیماری سلول داسی شکل می تواند خطر سکته مغزی را افزایش دهد.

با مدیریت این عوامل خطر و اتخاذ یک سبک زندگی سالم، می توانید به میزان قابل توجهی شانس ابتلا به سکته مغزی را کاهش دهید. اگر در مورد خطر سکته مغزی خود نگرانی دارید، با پزشک خود صحبت کنید.

۱۳ پیشنهاد موثر برای فیزیوتراپی در منزل بیماران سکته مغزی

روش‌های بسیار متنوعی برای انجام فیزیوتراپی در منزل بیمار سکته مغزی وجود دارد به نظر شما کدام یک از این روش‌ها موثرتر است ؟

پس از وقوع سکته مغزی ممکن است که بیمار دچار افسردگی شدید باشد چرا که دیگر نمی‌تواند مثل قبل فعالیت‌ها را انجام دهد. پس از وقوع سکته مغزی میزان بهبودی و پیشرفت هر بیمار با بیمار دیگر فرق می‌کند بسته به محل آسیب وسعت آسیب همکاری بیمار زمان شروع تمرینات می‌تواند پیشرفت بیمار متفاوت باشد. ما بهترین روش انجام فیزیوتراپی در منزل را به شما آموزش خواهیم داد و در کنارتون خواهیم بود.

بهترین روش فیزیوتراپی در منزل

پس از ترخیص بیمار از بیمارستان باید بلافاصله فیزیوتراپی در منزل ادامه داشته باشد. مغز ما برای بهبود مجدد نیاز به تحریکات مدام و ثابت دارد. برای شروع کار خود آموزش را با ۵ تکنیک مهم و اساسی برای شما شروع خواهیم کرد. این پنج روش عمدتاً بر روی تحرک و تقویت عضلات تمرکز دارند . و سپس نکاتی را خدمتتان توضیح می‌دهیم که بتوانید حداکثر توانمندی و استقلال را پس از سکته مغزی تجربه کنید.

1- فیزیوتراپی روزانه مخصوص بیماران سکته مغزی

همانطور که ورزش‌های معمولی قدرت عضلات شما را بالا می‌برند ورزش‌ها و فیزیوتراپی مخصوص سکته مغزی به شما آموزش می‌دهد که چگونه از طریق تقویت مغز بتوانید عضلات را مجدداً تقویت کنید ‌. در واقع فیزیوتراپی در منزل بر روی نوروپلاستیسیتی تمرکز می‌کند یعنی اینکه چطور مغز می‌تواند مجدداً به بازیابی سلول‌های مغزی خود دست یابد. به دنبال آسیب پس از سکته مغزی با وقوع نوروپلاستی سیته راه‌های جدیدی برای بازسازی مسیرهای جایگزین در جهت بهبود حرکت شکل می‌گیرد. با انجام مستمر و منظم فیزیوتراپی در منزل شما به مغز این امکان را می‌دهید که باعث خود تحریکی و بازسازی سلول‌های مغزی شود. بسته به محل آسیب پس از سکته مغزی و فرد دچار فلج کامل یا فلج ناقص در یک سمت بدن می شود . خوشبختانه با انجام این تمرینات و فیزیوتراپی در منزل تا حد بسیار زیادی توانمندی‌های بیمار چه در اندام فوقانی چه در اندام تحتانی باز می‌گردد .

2- آینه درمانی برای بهبود عملکرد دست

آینه درمانی یک روش درمانی موثر برای بیمارانی است که آسیب اندام فوقانی آنها بسیار زیاد است در واقع بیمار با تحریک اندام فوقانی سالم مغز را وادار به تحریک برای انجام حرکت در سمت مبتلا می‌کند . از آینه درمانی برای غفلت یک طرفه بدن و بهبودی آن نیز استفاده می‌شود. در این روش بیمار پشت یک میز نشسته و دست سالم بیمار حرکت را انجام می‌دهد و فرد با نگاه کردن به آینه در واقع رفلکس دست راست یا چپ سالم را می‌بیند که مغز را وادار به دیدن حرکت سمت مبتلا می‌نماید. علی رغم اینکه در آینه درمانی شما فقط یک دست و دست سالم را تکان می‌دهید اما این روش مغز را تحریک می‌کند و با تحریک سلول‌های آینه‌ای در مغز یا (mirror cell) منجر به تحریک مغز شده و این تداعی را برای مغز ایجاد می‌کند که شما هر دو اندام را تکان می‌دهید.

فیزیوتراپی در منزل بیمار سکته مغزی

ارگو تراپیست رضا مقتدایی

سایر تکنیک های فیزیوتراپی در منزل بیمار سکته مغزی

3- روش CIMT

یکی از روش‌های چالش برانگیز حین فیزیوتراپی در منزل بیماران سکته مغزی همین روش است در این روش با محدود کردن حرکات سمت سالم بیمار، بیمار را وادار به استفاده از سمت مبتلا می‌کنیم. این روش یکی از شایع‌ترین روش‌ها و متدهای درمانی است که از بیمارستان شروع شده و تا منزل برای بیمار ادامه پیدا می‌کند. این روش در عین حال که چالش برانگیز است می‌تواند تا حدی برای بیمار ناامید کننده باشد چرا که انجام حرکات با اندام فوقانی یا تحتانی مبتلا کمی سخت و حالت دست و پا چلفتی برای بیمار ایجاد می‌کند. با این حال این روش یکی از موثرترین روش‌ها در بهبود بیماران پس از سکته مغزی می‌باشد.

4- تمرینات ذهنی پس از سکته مغزی

منظور از انجام تمرین‌های ذهنی این هست که بیمار قبل از انجام یک تمرین یا فعالیت در ذهن خود آن تمرین را مرور نماید. از این تکنیک ورزشکاران حرفه‌ای قبل از مسابقه یا ورزش رسمی استفاده می‌کنند به همین دلیل بیماران سکته مغزی نیز می‌توانند از این تکنیک برای کسب حداکثر آمادگی ذهنی جهت انجام فیزیوتراپی در منزل استفاده کنند.
تمرینهای ذهنی را ۵ دقیقه قبل از انجام تمرین‌های فیزیکی واقعی برای بیمار انجام دهید . مطالعات نشان دادند که تصویرسازی ذهنی و انجام تمرین‌های ذهنی به روال نوروپلاستیسیته مغز کمک می‌کند .
تمرین‌های ذهنی به ویژه برای افرادی بسیار مفید است که دچار فلج اندام بوده و بدون کمک قادر به تکان دادن اندام نیستند. می‌توان تمرین‌های ذهنی را با تمرین‌های پسیو یا غیر فعال توأم کرد یعنی حین اینکه بیمار تمرین ذهنی انجام می‌دهد فرد دیگری اندام مبتلا را حرکت داده و آموزش‌های اولیه را انجام دهد.

فیزیوتراپی در منزل بیمار سکته مغزی

ارگو تراپیست رضا مقتدایی

5- وسایل برای انجام فیزیوتراپی در منزل

استفاده از وسایل و تجهیزاتی حین انجام فیزیوتراپی در منزل این انگیزه را در بیمار ایجاد می‌کند که صرفاً از یک صفحه تمرینی تبعیت نکند و انگیزش کامل را حین انجام فیزیوتراپی داشته باشد. از فیزیوتراپیست خود در مورد استفاده از وسایل کمکی حتماً مشورت بگیرید . برای مثال بسیاری از فیزیوتراپیست‌ها و کاردرمانگران تجهیزات و برندهای خاص ، یا اسپیلت‌های خاصی را برای انجام حرکتی مشخص پیشنهاد می‌کنند. استفاده از این وسایل کمکی انگیزه انجام تکرار تمرین را در بیمار بالا می‌برد. مهمترین اصل و نکته برای دستیابی به موفقیت و بهبودی پس از سکته مغزی تکرار و تداوم انجام تمرین‌ها در منزل می‌باشد.

6- وضعیت ذهنی خود را با کایزن تقویت کنید

کایزن یک تمرین ذهنی ژاپنی است که به شما می‌آموزد برای انجام یک تمرین باید از قدم‌های کوچک ولی مستمر و مداوم استفاده کنید. دستیابی به موفقیت و بهبودی پس از سکته مغزی یک پروسه زمانبر است و شما نمی‌توانید با یک مرحله انجام دادن تمرین‌ها به موفقیت برسید . در حقیقت کایزن به بیمار آموزش می‌دهد که چطور با استمرار در انجام یک تمرین به موفقیت حین فیزیوتراپی در منزل برسد.

دیگر تکنیک های فیزیوتراپی

7- پویا و فعال باشید

همه فیزیوتراپیست‌ها یک هدف اصلی حین انجام فیزیوتراپی در منزل برای بیمار سکته مغزی دارند و آن هدف این است که پویا باشید و فعالیت داشته باشید. هر حرکتی برای دستیابی به موفقیت و شروع مجدد حرکت مفید است حتی اگر آهسته باشد و مفید به نظر نرسد. همه تلاش خود را برای انجام آن حرکت و فعالیت به کار گیرید . یکی از مهمترین فاکتورهای اساسی برای به دست آوردن مجدد حرکت استمرار در انجام تمرین و انگیزه بیمار است. هر حرکتی را که توانایی انجام آن را دارید زیر نظر فیزیوتراپیست و کاردرمانگر انجام دهید.

فیزیوتراپی در منزل بیمار سکته مغزی

ارگو تراپیست رضا مقتدایی

8- صداهای پس زمینه را از بین ببرید

هنگامی که توجه شما حین انجام فیزیوتراپی در منزل به تلویزیون یا صداهای زمینه‌ای دیگر باشد نمی‌توانید انتفاع لازم را از انجام تمرین‌ها و تمرین درمانی بگیرید پس ابتدا صداهای اضافی را برای کسب حداکثر توجه از محیط حذف کنید. مخصوصاً روزهای اول بعد از سکته مغزی ممکن است که این صداهای اضافی منجر به حواس پرتی بیماران شود. برای جلوگیری از وقوع این مشکل ابتدا محیط تمرین خود را کاملاً ساکت کنید تا تمرکز و توجه کافی حین انجام فیزیوتراپی داشته باشید.

9- اجازه ندهید که مسیر یکنواخت شما را متوقف کند

از آنجایی که بسته به وسعت آسیب و محل آسیب در بیماران سکته مغزی شدت علائم متفاوت است بنابراین سرعت بهبودی نیز در بیماران سکته مغزی متفاوت خواهد بود. ممکن است در پروسه بهبودی بعد از سکته مغزی بسیاری از بیماران حس کنند که بهبودی متوقف شده و یا حتی در حال بدتر شدن هستند. در واقع یک پدیده‌ به اسم پدیده یکنواخت شدن مسیر بهبودی پس از سکته مغزی وجود دارد که در این مرحله که حدوداً ۳ ماه طول می کشد ، بیمار ممکن است دچار نا امیدی شود . اجازه ندهید که این پدیده شما را از ادامه درمان فیزیوتراپی در منزل متوقف کند. ممکن است که درمان کمی طولانی شود اما تا زمانی که شما متوقف نشوید بهبودی متوقف نخواهد شد‌.

زمانی که شما یک پروسه درمانی مدون را پیگیری کنید مطمئن باشید که مغز نیز پاسخ‌های مثبت لازم را خواهد داد. برنامه‌ریزی روزانه مدون به شما کمک می‌کند تا برای ادامه درمان برنامه دقت و انگیزه کافی داشته باشید. از یکی از اعضای خانواده یا دوستانتان برای کمک در انجام فیزیوتراپی در منزل نیز می‌توانید کمک بگیرید

فیزیوتراپی در منزل بیمار سکته مغزی

ارگو تراپیست رضا مقتدایی

10- بر تقویت بدن خود تمرکز کنید

تا اینجا متوجه شدیم که فیزیوتراپی در درمان سکته مغزی عمدتاً بر انجام تمرینات و فیزیوتراپی در منزل تاکید دارد. مصرف آب کافی و داشتن تغذیه سالم بر بهبود بیماران سکته مغزی کمک شایان ذکری می‌نماید. داشتن تغذیه سالم از خطرات احتمالی بعدی نیز جلوگیری می‌کند تغذیه سالم خطر ابتلا به بیماری قلبی عروقی را نیز کاهش می‌دهد که در واقع ریسک فاکتور ابتلای مجدد به سکته مغزی را کاهش می‌دهد.

داشتن تغذیه سالم و حفظ این رژیم غذایی سالم بر نوروپلاسیسته اثر کرده و شما می‌توانید برای داشتن این رژیم سالم از یک متخصص تغذیه حین فیزیوتراپی در منزل کمک بگیرید. اگر بیمار پس از ابتلا به سکته مغزی دچار اختلال بلع شده باشد در این مواقع از یک گفتار درمان که بر روی اختلال بلع کار می‌کند می‌توان مشاوره گرفت.

سایر توصیه های متخصصان فیزیوتراپی

۱۱- علت اصلی اسپاستی سیته یا سفتی عضلات را درمان کنید

سفت شدن عضلات یا اسپاسیته بعد از سکته مغزی یکی از عوارض جانبی بعد از سکته مغزی می‌باشد کشش عضلات سفت شده در این مورد بسیار کمک کننده است اما تنها راه درمان این نیست ترکیب کردن این کشش به همراه تمرینات روزانه تاثیر بسیار موثرتری دارد.

اسپاسیته به این دلیل به وجود می‌آید که بین مغز و اندام ارتباط صحیحی شکل نمی‌گیرد. هنگامی که مغز نتواند سیگنال صحیح و لازم را برای عضله مورد نظر ارسال کند که چه هنگام شل یا سفت شود در این هنگام اسپاسیسته رخ می‌دهد تا عضله خود را از آسیب حفظ نماید.

کشش ملایم در اسپاسیسته کمک کننده است به این دلیل که از کانترکچر و کوتاهی ثانوی به آن جلوگیری می‌نماید. با این حال این کشش دلیل اصلی اسپاستیسیسه را مرتفع نمی‌کند. تنها راه درمان در این مورد بازسازی سلول‌های مغزی آن هم از طریق انجام تمرینات و فیزیوتراپی در منزل می‌باشد.

علاوه بر موارد ذکر شده راه‌های درمان دیگری برای کاهش اسپاسیسیته وجود دارد مثل تجویز اسپیلت یا بریس و یا تزریق بوتاکس. با فیزیوتراپیست و کاردرمان خود در مورد اینکه کدام یک از این روش‌ها بهترین برای شما می‌باشد مشورت نمایید.

۱۲-فیزیوتراپی دست را فراموش نکنید

بهبودی عملکرد دست نسبت به اندام تحتانی و تنه به زمان بیشتری نیاز دارد. بسیاری از افرادی که دچار سکته مغزی می‌شوند از فیزیوتراپی در منزل برای عملکرد دست غافل می‌شوند و بیشتر سعی می‌کنند تا از اندام فوقانی سالم برای انجام کارهای روزمره زندگی استفاده کنند. با این اقدام در واقع به دلیل عدم تمرین درمانی در دست مبتلا اوضاع هر روز بدتر می‌شود. به این پدیده disuse یا عدم استفاده گفته می‌شود. وجود اسپاستی سیتی دست‌ها منجر به خم شدن انگشتان و مچ می‌شود که خود این مسئله نیز در عدم استفاده دست بعد از سکته مغزی بسیار موثر است.

برای دستیابی به بهبودی بعد از سکته مغزی در اندام فوقانی حتماً و حتماً باید بیمار تمرین درمانی در منزل و فیزیوتراپی در منزل را جدی بگیرد. استفاده از اندام فوقانی مبتلاین انجام کارهای روزانه مثل لباس پوشیدن غذا درست کردن درآوردن لباس و دیگر اقدامات روزانه لازم و ضروری است. به جز موارد فوق تمرین درمانی و اختصاصاً تمرین دهی عملکرد فوقانی در طی روز منجر به بروز نوروپلاستی سیتی در مغز و بهبود عملکرد اندام فوقانی می‌شود.

فیزیوتراپی در منزل بیمار سکته مغزی

ارگو تراپیست رضا مقتدایی

۱۳- بیش از ۶ ساعت در شبانه روز بخوابید

خوابیدن کافی نقش بسیار موثری در بهبودی بعد از سکته مغزی خواهد داشت مخصوصاً زمانی که نوبت به انجام فیزیوتراپی بعد از سکته مغزی می‌رسد. ثابت شده که خواب مرحله REM در به خاطر آوردن نوع حرکات و یادگیری حرکات موثر است. در خواب مرحله REM مغز فرصت می‌یابد تا دوباره نوروترانسمیترهای عصبی را بازسازی کرده یا اصطلاح پر نماید و در مورد یادگیری، یادگیری حرکتی و به خاطر آوردن حرکات نقش موثری دارد. بنابراین برای یک بیمار سکته مغزی بسیار واجب است تا خواب کافی داشته باشد.

خواب مرحله REM در انتهای خوابیدن رخ می‌دهد پس بنابراین سعی بکنید تا بیش از ۶ ساعت در طی شبانه روز بخوابید که مرحله REMدر مغز شما ایجاد شود. توجه داشته باشید اگر در طی روز حتی نیم ساعت چرت بزنید یا بخوابید ممکن است که برخ روی خواب شبانه شما و مدت زمان آن اثرگذار باشد. هنگامی که مغز و بدن شما در حالت استراحت قرار می‌گیرند بهبودی اتفاق خواهد افتاد.

اختلالات خواب بعد از سکته مغزی بسیار رایج است و می‌تواند یکی از عوامل کند کننده در روال بهبودی بعد از سکته مغزی و فیزیوتراپی در منزل بیماران سکته مغزی باشد. اگر دچار اختلال خواب هستید و به شما امکان خوابیدن به اندازه ۶ ساعت در طی شبانه روز را نمی‌دهد حتماً با پزشک خود در مورد تجویز داروی مناسب مشورت نمایید.

چرا فیزیوتراپی در منزل برای بیماران سکته مغزی مهم است؟

بهبودی بعد از سکته مغزی شبیه دو ماراتون است و سریع اتفاق نمی‌افتد بنابراین برای بیمار سکته مغزی بسیار مهم است که فیزیوتراپی در منزل را با سیر منظم و پیوسته تکرار نماید. مغز برای ایجاد مسیرهای عصبی حرکتی جدید نیاز به تقویت مداوم و مستمر دارد.

همانطور که در این مقاله قبلاً گفته شد تمرین درمانی تنها یک بخش از درمان بعد از بیماری سکته مغزی است. اهداف کوچک و قابل دستیابی برای خود تعیین کنید خواب کافی داشته باشید تغذیه مناسب داشته باشید تا بتوانید به اهدافتان و بهبودی بعد از سکته مغزی برسید‌.

اگر امکان انجام فیزیوتراپی در منزل بعد از سکته مغزی را دارید حتماً از فیزیوتراپیست و کار درمانگر خود بخواهید تا برنامه‌ای مختص با شرایط فعلی شما تدوین کنند.

امیدواریم که این مقاله آگاهی شما را نسبت به انجام تمرین درمانی و فیزیوتراپی در منزل بعد از سکته مغزی بالا برده باشد و انگیزه شما را برای تداوم فیزیوتراپی در منزل افزایش داده باشد.با آرزوی سلامتی و بهبودی روزافزون برای شما بیماران محترم.

 

بیشتر بخوانید :

سکته مغزی

فیزیوتراپی در منزل شمال تهران

نویسنده

تاریخ انتشار

keyboard_arrow_up